وسواس فکری چیست و چگونه درمان می شود؟
(این مقاله پادکست هم دارد) وسواس فکری می تواند به یکی از اختلالات مهم در زندگی بعضی از افراد تبدیل شود. ریشه این اختلال در ترس ها، بدگمانی ها، مشکلات رفتاری، کودکی پرتنش و ... می باشد. زمانی که این وسواس ها به عادات روزانه ما مبدل شوند، کنترل کردن آن ها کار بسیار سختی است. ضمن اینکه نمی توان آثار آن ها را از ذهن به راحتی پاکسازی نمود.


تعریف دقیق از وسواس فکری
به طور کلی فکر کردن به شکل مستمر روی هر موضوعی می تواند مضر و ناراحت کننده باشد. این در حالی است که متاسفانه افرادی که به بیماری وسواس فکری مبتلا هستند، به افکار آزار دهنده و پر تنش دچار می باشند. به گونه ای که این افراد بعد از قرارگیری در میان این افکار احساس ضعف نموده و در نهایت با تنش، استرس، اضطراب و ... مواجه می گردند.

متاسفانه افراد زیادی با این اختلال مزمن درگیر هستند اما تمایل به درمان در این زمینه ندارند. این موضوع بدین علت است که نمی خواهند در بین خانواده یا سایر افراد به عنوان یک انسان روان پریش شناخته شوند. از این رو سال های سال وسواس فکری را با خود حمل می کنند.

همه شما تعریف دقیقی از وسواس عملی دارید. در واقع فردی که رفتار تکراری غیر ارادی انجام می دهد و زمانی که از او دلیل این کار پرسیده می شود، جواب درستی ندارد. به عنوان مثال فردی که می داند دست هایش به طور کامل تمیز و پاک شده است اما باز هم به شستن دست هایش ادامه می دهد. این رفتارها می توانند کم کم شما را به یک فرد ناهنجار در میان دوستان، آشنایان و خانواده تبدیل کنند. در این صورت ارتباط با شما برای دیگران نیز سخت و دشوار خواهد شد. در وسواس فکری نیز همین موضوع تداوم دارد.

نشانه های وسواس فکری چیست؟
افراد زیادی افکار آزار دهنده بسیاری در سر دارند اما نمی دانند که به اختلال وسواس فکری دچار هسستند یا نه؟ علائمی که برای این اختلال فکری گردآوری شده است، در همه افراد یکسان نیست. ممکن است فرد مبتلا به این اختلال ها تنها چند مورد از این علائم را در نوع شدت یافته و غیر قابل کنترل داشته باشد اما اگر تنها سه علامت از وسواس فکری را دارا هستید، بهتر است از پیشرفت آن جلوگیری نمایید و اجازه ندهید این افکار مزاحم ذهن شما را درگیر کنند.

این افراد معمولاً شتاب زده عمل می کنند و صبر ندارند.
در مورد انجام کارها با شک و تردید همیشگی همراه هستند. این فرد مانند کسی است که به وسواس عملی دچار شده و در حین سفر مدام وضعیت شیر گاز، برق و آب را کنترل و چک می کند.

افرادی که به وسواس فکری حاد دچار هستند، با ویژگی کمال گرایی نیز شناخته می شوند. به عنوان مثال فردی با وسواس فکری در امر ازدواج تمایل دارد با فرد ایده آل ازدواج کند. این موضوع به خاطر آرام کردن جو ذهنی پریشان است. از آن جایی که این افراد مدام به تنش و وسواس فکری دچار هستند، تمایل دارند کمترین دغدغه و استرس را در امر ازدواج تجربه کنند. به همین خاطر به دنبال فرد ایده آل و درجه یک می باشند.

این کمال گرایی مختص ازدواج نیست. در واقع کسانی که به وسواس فکری دچار هستند، در امور دیگری همچون انتخاب شغل نیز به دنبال شغل های امن، بدون تنش و حواشی مزاحم می گردند. چون در این صورت درگیری های ذهنی جدیدی برای آن ها به وقوع نخواهد پیوست.

نشانه های درگیری فکری
تصمیم گیری برای افرادی که دارای درگیری فکری هستند، کار دشواری است. در واقع آن ها نمی توانند انسجام لازم را برای به قطعیت رساندن یک تصمیم به مرحله اجرا برسانند. از این رو معمولاً به عنوان افراد بی اراده شناخته می شوند.

حساسیت بیش از اندازه بر روی زمان دارند و این موضوع آن ها را به تنش و اضطراب وادار می سازد. مخصوصاً اگر در حال انجام کاری باشند و احساس کنند وقت کم می آورند.  در این حالت دیگر نمی توانند متمرکزانه بر روی هدف قرار بگیرند و دچار درگیری فکری شدید می شوند.

برای کلیه انتخاب های خود دچار تردید هستند. این موضوع در ساده ترین بخش های زندگی خصوصی آن ها نیز دیده می شود. به عنوان مثال زمانی که بخواهند بک یک مهمانی بروند، نمی توانند یک رنگ لباس انتخاب کنند. برای این کار دچار وسواس فکری می شوند و ترجیح می دهند دیگران این کار را برای آن ها انجام دهند. این کار در اصطلاح اطمینان طلبی است و نشانه وسواس فکری فرد می باشد.

اختلال فکری و حس گناه
گاهی به شدت احساس گناه می کنند. البته این حس گناه در بیشتر موارد دلیل مشخصی ندارد و از تنش فکری ناشی می گردد.

در پی این احساس گناه نیز گاهی دیگران و بیشتر مواقع خود را سرزنش می کنند.
تمام این ویژگی ها نشان می دهند که فرد دارای وسواس فکری با تنش بسیار سختی رو به روست.


چگونه وسواس فکری را درمان کنیم؟
برای اینکه بتوانیم وسواس فکری را درمان کنیم، باید ابتدا فردی که دچار این مشکل است، مشکل خود را بپذیرد. همان طور که می دانید زمانی که فرد بیماری جسمی یا روحی خود را می پذیرد، در واقع حدود نیمی از بیماری درمان شده است.
برای درمان وسواس فکری از روان درمانی کمک گرفته می شود. البته گاهی نیز در کنار این روان درمانی از دارو درمانی نیز استفاده می شود. این دارو درمانی برای مواقعی است که شدت اختلال فکری از حد تصور ما بیشتر باشد.
گاهی نیز از جراحی های عصبی برای برطرف کردن وسواس فکری استفاده می شود. البته این موضوع خیلی جا افتاده نیست و تنها در مواردی به کار بسته می شود که فرد مدت ها به وسواس فکری دچار باشد(مثلاً پنج سال) و از انجام کلیه کارها نیز نتیجه لازم را دریافت نکرده باشد.

درمان تنش فکری با روان درمانی
دیگران و اطرافیان فردی که به اختلال وسواس فکری دچار است، در روند درمانی آن بسیار مهم و تاثیرگذار می باشند. اطرافیان نباید از انجام کارها  و یا حتی شنیدن افکار وسواسی فرد تعجب کنند یا به آن اهمیت دهند.

با رفتار خود به او برای ادامه وسواس فکری اطمینان ندهید. به عنوان مثال اگر گمان می کند رفتار بدی داشته است، سعی کنید حرف او را نشنیده بگیرید. در واقع شما نباید او را در هیچ کدام از افکار همراهی و تایید کنید.

منبع: سایت آموزشفا

پادکست
اختلال وسواس و درمان آن.mp3